Lấy con người làm trung tâm của chuyển đổi số, EVN đẩy mạnh phong trào "Bình dân học vụ số", phổ cập kỹ năng số cho người lao động, tạo động lực đổi mới và nâng cao chất lượng phục vụ.

Không để người lao động đứng ngoài chuyển đổi số

Gần 80 năm trước, phong trào "Bình dân học vụ" đã góp phần xóa nạn mù chữ, mở ra cơ hội học tập cho hàng triệu người dân Việt Nam. Hôm nay, khi đất nước bước vào kỷ nguyên số, tinh thần ấy tiếp tục được kế thừa bằng phong trào "Bình dân học vụ số" thông qua các hoạt động phổ cập tri thức số, kỹ năng số để mọi người dân, người lao động có thể làm chủ công nghệ, thích ứng với cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Đối với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), "Bình dân học vụ số" không chỉ là đào tạo kỹ năng sử dụng phần mềm mà được gắn với chiến lược chuyển đổi số toàn diện và mục tiêu trở thành doanh nghiệp số, trong đó mỗi cán bộ, kỹ sư, công nhân là một "hạt nhân số".

Trong bối cảnh hệ thống điện ngày càng hiện đại với lưới điện thông minh, năng lượng tái tạo và các nền tảng điều hành số, EVN xác định người lao động không chỉ giỏi chuyên môn mà còn phải làm chủ dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ số. Vì vậy, chuyển đổi số được triển khai đồng bộ từ thay đổi nhận thức đến phương thức làm việc, lấy nguồn nhân lực làm yếu tố quyết định. Quan điểm này cũng được Đảng bộ EVN xác định là một trong ba khâu đột phá chiến lược nhiệm kỳ 2025-2030 về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Những kết quả đạt được cho thấy hướng đi này đang phát huy hiệu quả rõ nét, đến hết năm 2025, EVN đã hoàn thành các mục tiêu đề ra, kết quả chuyển đổi số của EVN đã đạt "Mức 4" với tỷ lệ điểm đạt được là 81,89%, dẫn đầu nhóm các tập đoàn, tổng công ty nhà nước. Hiện hầu hết các hoạt động của EVN đều được xử lý trên môi trường số với nhiều giải pháp số, công nghệ số như AI, BigData, BI, IoT và tự động hóa, chữ ký điện tử được ứng dụng toàn diện. Việc chuyển đổi toàn diện và áp dụng triệt để các giải pháp số, công nghệ mới số đã giúp EVN tiết kiệm chi phí ước khoảng trên 3.000 tỷ đồng/năm, đồng thời nâng cao năng suất lao động và chất lượng phục vụ khách hàng.

Tuy nhiên, lãnh đạo EVN nhiều lần nhấn mạnh rằng, công nghệ chỉ phát huy giá trị khi con người biết sử dụng và khai thác hiệu quả. Vì vậy, phong trào "Bình dân học vụ số" được triển khai như một chương trình hành động xuyên suốt, hướng tới mục tiêu mọi cán bộ, công nhân viên đều có kiến thức công nghệ cơ bản, thành thạo kỹ năng số và hình thành thói quen làm việc trên môi trường số.

Đó cũng là lý do các đơn vị thành viên đồng loạt đổi mới công tác đào tạo, đưa kỹ năng số trở thành tiêu chí đánh giá năng lực của người lao động thay vì chỉ là một kỹ năng bổ trợ.

Từ lớp học số đến nhà máy số, lưới điện số

Nếu trước đây các lớp bồi dưỡng chủ yếu tập trung vào chuyên môn vận hành, sửa chữa hoặc an toàn điện thì nay nội dung đào tạo đã mở rộng sang quản trị dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, an toàn thông tin, điện toán đám mây, Internet vạn vật (IoT), phân tích dữ liệu và các nền tảng quản trị doanh nghiệp.

Là một trong những đơn vị tiên phong, Tổng công ty Điện lực TP. Hồ Chí Minh (EVNHCMC) đặt mục tiêu đến năm 2026, có 100% người lao động đạt chuẩn kiến thức cơ bản về công nghệ số, thành thạo kỹ năng số và sử dụng hiệu quả các thiết bị thông minh phục vụ sản xuất kinh doanh. Song song với đào tạo kỹ năng số cho người lao động, Tổng công ty cũng đẩy mạnh ứng dụng AI, IoT, điện toán đám mây, xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành và trung tâm dữ liệu ngành điện nhằm tạo nền tảng cho các ứng dụng phân tích, dự báo và tối ưu vận hành lưới điện. Đến nay, đơn vị đã hoàn thành 100% trạm biến áp 110 kV không người trực tại khu vực TP. Hồ Chí Minh cũ, vận hành hoàn toàn tự động lưới điện trung thế và triển khai công tơ điện tử cho hàng triệu khách hàng, tạo nền tảng phát triển lưới điện thông minh và nâng cao chất lượng dịch vụ.

Còn tại Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC), chuyển đổi số đã trở thành một phương thức quản trị mới. Với hơn 19.500 cán bộ, công nhân viên làm việc trên địa bàn 21 tỉnh, thành phố phía Nam, việc phổ cập kỹ năng số được triển khai đồng bộ từ cấp tổng công ty đến các điện lực khu vực, giúp người lao động nhanh chóng thích ứng với môi trường làm việc số.

Đến nay, 100% hồ sơ nội bộ, văn bản và quy trình nghiệp vụ tại EVNSPC đã được số hóa; toàn bộ cán bộ có chức trách được trang bị chữ ký số; các hệ thống ERP, CMIS, HRMS, PMIS, D-Office cùng kho dữ liệu BI - Tableau được khai thác đồng bộ trong điều hành. Thay vì xử lý hồ sơ thủ công như trước, nhiều quyết định quản trị được đưa ra dựa trên dữ liệu thời gian thực, giúp nâng cao hiệu quả điều hành và rút ngắn đáng kể thời gian xử lý công việc.

Trong lĩnh vực quản lý kỹ thuật, EVNSPC đã xây dựng cơ sở dữ liệu với hơn 20 triệu dữ liệu thiết bị, triển khai bảo trì theo tình trạng (CBM), kết hợp trí tuệ nhân tạo, flycam và ứng dụng Digital Workforce để kiểm tra lưới điện. Những công nghệ vốn được xem là phức tạp nay đã trở thành công cụ làm việc hằng ngày của đội ngũ kỹ sư và công nhân hiện trường. Điều đó cho thấy "Bình dân học vụ số" từ "biết sử dụng máy tính" đã được nâng lên thành năng lực khai thác dữ liệu, vận hành thiết bị thông minh và làm chủ các nền tảng số phục vụ sản xuất.

Song song với đó, EVNSPC tiếp tục đặt mục tiêu xây dựng mô hình "Một hạ tầng - Một cơ sở dữ liệu - Một nền tảng điều hành thông minh" trong giai đoạn 2026-2030. Theo định hướng này, Tổng công ty sẽ phát triển trung tâm dữ liệu đạt chuẩn Tier III, hình thành Data Lakehouse, mở rộng ứng dụng AI trong dự báo phụ tải, bảo trì dự báo, tối ưu vận hành và phân tích mức độ hài lòng của khách hàng. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, yếu tố quan trọng nhất vẫn là nguồn nhân lực có đủ năng lực số để khai thác hiệu quả các công nghệ mới.

Trong lĩnh vực truyền tải, là đơn vị quản lý khối lượng lưới điện lớn nhất Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT), Công ty Truyền tải điện 1 (PTC1) đã trở thành đơn vị tiên phong trong EVNNPT nghiên cứu, thử nghiệm thành công công nghệ LiDAR phục vụ quản lý vận hành lưới điện truyền tải. Công nghệ quét không gian ba chiều này giúp đánh giá chính xác hiện trạng hành lang tuyến, khoảng cách an toàn và nguy cơ vi phạm, tạo thêm "đôi mắt số" hỗ trợ người làm truyền tải điện quản lý hàng chục nghìn kilômét đường dây với độ chính xác cao hơn.

Không dừng lại ở đó, công ty tiếp tục mở rộng ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV), camera nhiệt, trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống giám sát trực tuyến và số hóa dữ liệu kỹ thuật. Những công nghệ mới đang từng bước thay đổi phương thức quản lý vận hành, từ kiểm tra theo kinh nghiệm sang quản lý dựa trên dữ liệu, từ phát hiện sự cố sang chủ động dự báo và phòng ngừa.

Không chỉ ở khối phân phối điện, phong trào "Bình dân học vụ số" còn được triển khai mạnh tại các đơn vị phát điện.

Tại Tổng công ty Phát điện 1 (EVNGENCO1), chuyển đổi số được gắn chặt với chương trình phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Bên cạnh đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, triển khai hệ thống xác thực tài khoản tập trung, nâng cấp hệ thống ERP, EVNGENCO1 đã đẩy mạnh đào tạo cán bộ kỹ thuật làm chủ các nền tảng số trong quản trị doanh nghiệp và vận hành nhà máy điện.

Trong khi đó, Tổng công ty Phát điện 3 (EVNGENCO3) lựa chọn chuyển đổi số làm đòn bẩy để xây dựng các nhà máy điện thông minh. Tại nhiều nhà máy nhiệt điện, hệ thống quản lý kỹ thuật, bảo trì dự báo, giám sát thiết bị trực tuyến và phân tích dữ liệu vận hành đang được ứng dụng ngày càng sâu rộng. Các chương trình đào tạo nội bộ về phân tích dữ liệu, an toàn thông tin, tự động hóa và chuyển đổi số được tổ chức thường xuyên nhằm giúp đội ngũ kỹ sư chủ động tiếp cận công nghệ mới, thay vì chỉ vận hành theo kinh nghiệm truyền thống.