Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan, tài nguyên đất – nước – rừng chịu nhiều sức ép, yêu cầu đặt ra không chỉ là duy trì tăng trưởng nông nghiệp mà còn phải tái cấu trúc phương thức sản xuất theo hướng bền vững.

Trong tiến trình đó, điện năng là yếu tố từng được xem đơn thuần là đầu vào sản xuất đang chuyển vai, trở thành công cụ điều tiết tài nguyên và định hình nông nghiệp xanh.

Tại Lâm Đồng, đặc biệt ở các vùng sản xuất trọng điểm như Đơn Dương, Đức Trọng, thực tiễn đang cho thấy một xu hướng rõ rệt: dòng điện đang góp phần giữ đất, giữ nước và gián tiếp giữ rừng. Theo thống kê của ngành nông nghiệp địa phương, khu vực Đơn Dương – Đức Trọng hiện có hàng nghìn hecta sản xuất ứng dụng công nghệ cao, trong đó phần lớn sử dụng hệ thống tưới tự động, nhỏ giọt hoặc thủy canh tuần hoàn, tất cả đều phụ thuộc vào nguồn điện ổn định. Nếu như trước đây, việc tưới tiêu mang tính cảm tính, dẫn đến lãng phí nước và gia tăng khai thác nước ngầm, thì hiện nay, nhờ ứng dụng điện kết hợp công nghệ, lượng nước tưới đã giảm từ 30 - 50% tùy mô hình, đồng thời nâng cao năng suất và chất lượng nông sản.

Tại xã Lạc Xuân (Đơn Dương), mô hình thủy canh của bà Nguyễn Thị Kiêm, chủ vựa rau Kiêm Hùng, là một minh chứng rõ nét. Bà Nguyễn Thị Kiêm chia sẻ “Hệ thống vận hành hoàn toàn bằng điện, nước được tuần hoàn liên tục, gần như không thất thoát. So với cách làm cũ, lượng nước giảm rất nhiều, chi phí cũng giảm mà hiệu quả lại cao hơn. Điều đáng chú ý là việc tiết kiệm nước không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, mà còn góp phần giảm áp lực lên tầng nước ngầm, là một trong những vấn đề môi trường đáng báo động”.

Không dừng lại ở hệ thống tưới, điện còn là nền tảng để vận hành toàn bộ hệ sinh thái nông nghiệp số: từ cảm biến độ ẩm, hệ thống điều khiển dinh dưỡng, đến giám sát vi khí hậu trong nhà kính.

Tại Đức Trọng, mô hình của bà Lê Thị Na, chủ vựa rau Na My đã ứng dụng cảm biến để điều tiết tưới tiêu chính xác theo nhu cầu cây trồng. Bà Lê Thị Na cho biết: “Hệ thống sẽ tự báo khi đất thiếu ẩm, mình không còn tưới theo cảm tính nữa. Nhờ vậy, vừa tiết kiệm nước, vừa giảm chi phí điện, mà cây lại phát triển đồng đều hơn.”

Các chuyên gia đánh giá, trong mô hình này, điện không chỉ là “nguồn cấp”, mà thực chất đóng vai trò hạ tầng cốt lõi, quyết định độ chính xác và hiệu quả của toàn bộ quy trình sản xuất.

Trước sự phát triển nhanh của nông nghiệp công nghệ cao, nhu cầu sử dụng điện tại các vùng sản xuất ngày càng gia tăng, đặc biệt vào những thời điểm cao điểm tưới tiêu theo mùa vụ. Phụ tải điện vì thế không chỉ tăng về quy mô mà còn biến động mạnh theo thời gian, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với chất lượng và độ ổn định của hệ thống điện.

Trong bối cảnh đó, Công ty Điện lực Lâm Đồng đã chủ động triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, vừa mang tính trước mắt, vừa có tầm nhìn dài hạn. Hệ thống lưới điện trung và hạ áp được đầu tư nâng cấp theo hướng giảm bán kính cấp điện, qua đó hạn chế tổn thất và cải thiện chất lượng điện năng. Các trạm biến áp được bổ sung kịp thời tại những khu vực có tốc độ phát triển sản xuất nhanh, góp phần giải quyết tình trạng quá tải cục bộ, đặc biệt trong mùa cao điểm. Song song đó, việc ứng dụng công nghệ trong quản lý vận hành được đẩy mạnh, giúp giám sát hệ thống theo thời gian thực, nâng cao độ tin cậy cung cấp điện và khả năng xử lý sự cố. Không chỉ dừng lại ở hạ tầng kỹ thuật, ngành điện còn chú trọng đồng hành cùng khách hàng, tư vấn phương thức sử dụng điện hợp lý, tiết kiệm và phù hợp với từng mô hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao. Những giải pháp này không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu trước mắt, mà còn góp phần hình thành một nền tảng năng lượng ổn định, bền vững là yếu tố then chốt để nông nghiệp địa phương tiếp tục phát triển theo hướng xanh và hiện đại.

Theo ông Trần Minh Tường, Trưởng Điện lực Đơn Dương cho biết “Chúng tôi xác định không chỉ đảm bảo cấp điện an toàn, liên tục mà còn đồng hành cùng người dân trong việc sử dụng điện hiệu quả. Khi điện được sử dụng hợp lý, sẽ góp phần giảm khai thác tài nguyên nước và hướng đến sản xuất bền vững”. 

Cùng quan điểm đó, ông Đặng Thanh Bình, Trưởng Điện lực Đức Trọng nhấn mạnh “Việc đầu tư lưới điện hiện nay không chỉ phục vụ tăng trưởng, mà còn hướng đến mục tiêu dài hạn là hỗ trợ nông nghiệp xanh, giảm áp lực lên tài nguyên và môi trường.”

Theo nhiều nghiên cứu về tài nguyên nước, việc khai thác nước ngầm quá mức không chỉ làm suy giảm mực nước mà còn kéo theo những hệ lụy dài hạn đối với cân bằng sinh thái, làm suy yếu khả năng giữ nước tự nhiên của đất và rừng. Trong bối cảnh đó, việc ứng dụng điện vào các mô hình tưới tiết kiệm không đơn thuần là giải pháp kỹ thuật, mà đang tạo ra những tác động lan tỏa mang tính bền vững. Nhờ nguồn điện ổn định, người dân có thể vận hành các hệ thống tưới nhỏ giọt, tưới phun chính xác, qua đó giảm đáng kể lượng nước khai thác từ tầng ngầm. Độ ẩm đất được duy trì ở mức hợp lý, giúp hạn chế rửa trôi dinh dưỡng và ngăn ngừa thoái hóa đất. Xa hơn, khi áp lực lên nguồn nước và đất đai được giảm nhẹ, hệ sinh thái rừng “lá phổi xanh” của khu vực cũng được bảo vệ một cách gián tiếp nhưng hiệu quả.

Có thể nói, điện đang dần trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi bảo vệ tài nguyên. Dù không trực tiếp can thiệp vào tự nhiên, nhưng thông qua việc thúc đẩy các phương thức sản xuất thông minh, tiết kiệm và thân thiện môi trường, điện tạo ra những tác động sâu rộng, bền bỉ và lâu dài đối với hệ sinh thái. Thực tiễn tại Lâm Đồng cho thấy, nếu được đầu tư đồng bộ và sử dụng hiệu quả, điện năng có thể vượt ra ngoài vai trò truyền thống để trở thành đòn bẩy cho phát triển bền vững.

Trong định hướng chuyển đổi mô hình tăng trưởng nông nghiệp theo hướng xanh và bền vững, ngành điện không còn dừng lại ở vai trò cung ứng hạ tầng thuần túy, mà đang từng bước tham gia sâu hơn vào tiến trình phát triển. Thông qua việc bảo đảm nguồn điện ổn định, chất lượng và định hướng sử dụng hiệu quả, ngành điện góp phần thúc đẩy quá trình tái cấu trúc sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại, ứng dụng công nghệ cao.

Từ những cánh đồng rau công nghệ cao đến các trang trại hiện đại, có thể thấy rõ một xu thế: Nguồn điện, nếu được khai thác và sử dụng đúng cách không chỉ tạo ra giá trị kinh tế, mà còn gìn giữ tài nguyên cho tương lai. Ở đó, Công ty Điện lực Lâm Đồng đang quyết liệt khẳng định vai trò của mình trong hành trình phát triển bền vững của địa phương và đất nước./.